30/06/2026
El festival Udaherri, la cita musical itinerante del Pirineo, regresará este verano con su segunda edición y lo hará el próximo 4 de julio en el frontón de Orbaizeta, tomando así el relevo de Esparza de Salazar, localidad que acogió el estreno de la iniciativa el pasado año.
La vocación itinerante constituye una de las principales señas de identidad del proyecto, que nace con el objetivo de acercar la música y la cultura a diferentes rincones del territorio pirenaico y de reforzar los vínculos entre sus valles a través de una programación compartida.
Tras la buena acogida de su primera edición, Udaherri consolida su apuesta por la dinamización cultural y social del Pirineo, utilizando la música como punto de encuentro entre vecinos y visitantes y como herramienta para fortalecer la identidad y la colaboración entre los pueblos de la montaña navarra.
La programación musical arrancará a las 19:30 horas y se prolongará hasta las 02:00 de la madrugada, convirtiendo el frontón de Orbaizeta en el epicentro de la actividad cultural y festiva del valle.
El cartel reunirá a cuatro formaciones vinculadas al territorio y a la escena musical pirenaica:
- Koiuntura, grupo de inspiración folk que cuenta entre sus integrantes con la cantante Resu, vecina de Orbaizeta.
- Fittik Ez, banda de punk-rock en euskera procedente de Nabaskoze.
- 30 06, formación de Burgi especializada en versiones de clásicos del punk-rock.
- Diraki, grupo integrado por músicos de los valles de Aezkoa y Salazar, con un repertorio centrado en el punk-rock.
Además de la programación musical, la organización habilitará servicio de bocadillos durante toda la jornada para facilitar que el público pueda disfrutar del festival hasta el final de la noche.
Con esta segunda edición, Udaherri continúa construyendo una red cultural entre los distintos valles del Pirineo y reafirma su compromiso con una oferta de ocio de calidad, cercana y arraigada al territorio.
Fecha: 4 de julio de 2026
Lugar: Frontón de Orbaizeta
Horario: De 19:30 a 02:00 horas
30/06/2026
Del 23 al 27 de junio, la Travesía Transpirenaica Social Solidaria recorrió el Pirineo navarro dentro de su camino entre el Cantábrico y el Mediterráneo, una iniciativa que este año se desarrolla bajo el lema «Travesía, aprendiendo a opinar» y que utiliza la naturaleza, el senderismo y la convivencia como herramientas de inclusión y transformación social.
Durante estos días, jóvenes participantes, educadores y personas voluntarias compartieron etapas, experiencias y encuentros con las comunidades locales, convirtiendo el territorio en un espacio de aprendizaje mutuo y participación. La iniciativa persigue un doble objetivo: favorecer la inclusión social de jóvenes en situación de vulnerabilidad y sensibilizar a la población sobre el papel fundamental de las comunidades acogedoras en los procesos de inclusión y convivencia intercultural.
La travesía cuenta con la participación de numerosas entidades sociales y educativas de todo el territorio, entre ellas Asociación Pertsonalde, ZEHAR errefuxiatuekin, Cruz Roja Navarra, Fundación Ilundain Haritz Berri, Asociación Navarra Nuevo Futuro, Asociación SEI, CEAR Navarra, TASUBINSA, Aspace Navarra o la Fundación Kilian Jornet, entre otras, que comparten una mirada basada en la inclusión social, el compromiso comunitario y la sostenibilidad ambiental.
Desde Mendixut nos alegra haber acompañado y apoyado el paso de esta travesía por Navarra, una experiencia que demuestra el valor de la montaña y de la comunidad como espacios de encuentro, participación y construcción de oportunidades.
26/06/2026
Jaurrietako ikastolaren ibilbideaz hitz egiteko herri honetara hurbildu zitzaigun udaberri aldean eta aukera izan genuen berarekin, bazkaldondoko solasaldian egoteko. Atxarri Aranatzen jaioa, Nafarroako Ikastoleen Elkarteko zuzendaria (1977-1991) eta Zangozako ikastolan irakasle eta zuzendari aritu zen jubilatu arte. Jubilazioak ez dio atsedenik ekarri eta “aisialdia” ongi aprobetxatu du, dagoeneko hiru liburu kalean paratu bait ditu: 2017an Bidea eginez (Ikastolen historia), 2023an Bernoa izeneko lehen eleberria eta aurten aurkeztu digun Luis Lizarraga kapitainaren bizitza irudikatu du, Nafarroako erresumaren independentziaren aldeko borrokalari historiko horren biografia fikzionatua.
Badira berrogeita hamar urte luze ikastolak sortu zirela Nafarroan, eta perspektibaz mugimendu horren balantzea egin daiteke.
Urteak igaro diren arren eta egia da gauzak asko aldatu direla, ezin esan dezakegu lasai egoteko unea bizi dugula. Ikastolak sortu ziren eta haiengandik, herri txikietan batez ere,1980/91 hamarkadan herri haietako eskolatan lekua aurkitu zuen euskarak, eta haien ondorioz baieztatu dezakegu, euskeraz diharduten egungo gazteak herri hauetan, eman zen integrazio horri esker izan dela. Bere garaian oso gaizki ikusia izan zen erabakia, baina ez da ahaztu behar, haurrik ez zegoelako eman zela urratsa eta herri txikietako gurasoen eskariari amore emanez hartu zela erabaki mingarri hura.
Zure bizitza profesionalak euskararen errealitatea eta hezkuntza akademikoa gertutik ezagutzeko eman dizu parada. Zuzendaritzak (gestioa) eta “gelak” ematen duten errealitatea zure ikuspuntua aberastu du, zalantzarik gabe. Kontaiguzu.
Oso bizi dut ikastolako beharrak aztertzen zirenean, nere lankideak, irakasle zein andereñoek beharrak mahai gainean besterik gabe nola jartzen zituzten esanez, “honen beharra dago, hura…” Neri egokitzen zitzaidan aldioro galdetzea, “horrek zenbat balio du”. Honekin esan nahi dudana da, ikastolak baliabide gutxirekin ibili behar izan dutela eta horri esker ere, agian, asmakizunerako tarte gehiago zegoen diru ezak oztopatzen zuen asmo eta proiektoak aurrera eramateko. Gaur, egoera normalizatua ez badago ere, ikastolek ere, aurrera egiteko baliabide gehiago dituzte eta egoera lasaiagoa da. Horrek garai bateko asmakizunerako eta gauzak asmatzeko gaitasuna galdu arazi egin digu. Egun dirua dago eta orokorrean, ez dago nonbait gauza berriak asmatzen ibili beharrik.
Jaurrietako hitzaldian aipatu zenuen ezinbestekoa dela, zure ustez, berpentsatzea euskararen gaurko errealitatea eta ikastolek duten erronka berriei nola egin aurre.
Ikastolak bakarrik ez, hezkuntza kounitate osoak bere zeregina berplanteiatu beharra du. Uste dut, azken urtetan batez ere, bizi dugun egoera erosoan murgilduak garela eta ahaztu egin ditugula esku artean ditugun erronka nagusiak: teknologia berriak, ikastetxetan ematen den bulling edo antzeko eraso egoerak, inmigranteak erakartzeko zer egin eta abar. Nik ikastolari apustu serioa egin dezan eskatzen diot, beti hezkuntzan bidea irekitzea egokitu zaielako, baina erronka hezkuntza osoarena da, Ikastetxe guztiei dagokie erantzunkizuna euskalduntze eta heziketa egokiak izan nahi baditugu. Konfidantza gehiago dut ikastola mugimenduan, berriro ere suspertze lana ikastetxe hauetan izatea errezago ikusten dudalako, ze ikastetxe eta egitura handian,ikastetxe transferituetan, publikoetan.
Zure oraingo literatur iharduerak fruitu oparoa eman du, dagoeneko. Urte gutxitan hiru idatzlan argitaratu duzu. Noiztik datorkizun zaletasun hori?
Ikastolen Elkartean asko idatzi behar izaten zen, komunikabidetan, ikastolen berri eta egiten ziren lanen berri zabaltzeko. Garai gogorrak ziren, asko idatzi eta komunikabidetan egon behar izaten zen oso maíz, nahi bagenuen ikastolen promozioa eta irudia zabaldu. Nik uste lortu genuela eta egia esateko, ez dit inoiz bildurrik eman paper zuri baten aurrean jarri beharrak.
Zure azken eleberrian , Luis Lizarraga Kapitaina, zer aurkituko du irakurleak?
Batez ere Nafarroako Historia: ezezagunak zaizkigun pasarte asko eta asko eta Nafarroaren alde, atzerriko erasotzaileari nola egin zioten aurre garai hartako kapitainak. Ondorioz, heriotza eta ondasunen galera izan zuten saritzat. Nik, askatzaile haietako baten izena ezagutzera eman nahi dut, nafar gizarteak, eta bere herrian ezaguna eta ezagunakk izan daitezen eta orain dela 500 urte izan ez zuten ohorea eta miresmena berreskuratu dezaten heuren herrietan eta Nafarroa osoan.
Ez da berriak jasotzea erraza, historia irabazleek idazten baitute, baina nafar kapitain haiek erabat suntsitzeko gaztelauek egin zuten ahaleginean, beraien izenak utzi zizkiguten. Guk, izen haiek jaso eta norbera bere herrian kokatu ditugu eta aurkitutako berri laburrekin, izan zuten bizitza berrasmatu dugu eta bizitza eman diegu heuren herrietan. Ezagutzera eman ditugu eta gure herrietako historian jarri ditugu, orain bai baidakigu “LUIS LIZARRAGA” bezelako kapitaina asko, gure herrietako borrokalariak izan zirela.
